Kuba Mescidi, giriş kapısın üzerinde yer alan mermer levhada 14. yüzyılda Aydınoğulları Beyliği tarafından yaptırılmış, 04.04.1997 tarihinde ise ibadete yeniden açılmış.

Mimari olarak çok fazla detay veremeyeceğim, çünkü yanında bilgilendirme tabelası yoktu, ama az buçuk öğrendiğim kadarıyla, saçakları Selçuklu mimarisinde olan testere dişi biçiminde yapılmış. Kuba Mescidi, taş ve tuğla karışımı duvarlardan oluşturulmuş. Prizmatik kubbesi oldukça ilginç.

Kuba Mescidinin iç kısmı oldukça sadece, zaten ufak bir mescid. Lakin hoşuma giden bir detay şu, bizler de  günümüzde mescitler yapıyoruz, lakin hiç birisi bu kadar güzel ve gelecek nesillere aktarılacak gibi olmuyor. Ama Aydınoğulları Beyliği, bu ufak mescitte hem mimari güzellik hem de günümüze bir armağan sunmuşlar.

Bu güzel Kuba Mescidi, yanılmıyorsam ( uzun zaman oldu ) otogarın yanında bulunmaktaydı. Geçmişin güzelliklerini doyasıya yaşamak dileğiyle…

Komplo teorisi yada sallamasyon da olabilir bu düşüncelerim ama dışarıdan bakıldığında oldukça büyük olan cami iç kesimde bir daralmaya gidiyor gibime geliyor. Bu yüzden bu olaya biraz daha dikkat çekmek için sizleri de heyecanlandırmak istedim…  🙂

Malumunuz Bursa sahip olduğu tarihi değerler ile gerçekten oldukça önemli bir yer tutmakta, en basitinden sadece Bursa’da 6 adet Padişah türbesi bulunmakta ve sizlere tanıtacağım bu yazıda Osmanlı İmparatorluğunun Üçüncü Sahibi I. Murad Hüdavendigar Camisi olacaktır. Camimiz “Hüdavendigar Külliyesi’nin merkez yapısıdır ve Hüdâvendigâr ( bu arada hüdavendigar kelimesi amir, hükümdar anlamına gelmektedir ) sanıyla anılan I. Murad (1360-1389) tarafından 1366 yılında yaptırılmıştır. Ters T planlı ( tabhaneli, zaviyeli) camilerden olan yapı, Osmanlı mimarisinde cami ve medresenin aynı yapı içerisinde, iki katlı olarak tasarlanan tek yapıdır. Taş-tuğla süslemeleri ve sivri kemerleriyle dikkat çeken yapıda Bizans dönemi sütun ve sütun başlıkları kullanılmış olup, yapımında Bizanslı sanatkarların da görev aldığı bilinmektedir.”

“Alt kat; son cemaat yeri, dış sofa, tek kubbeli merkezi alan ile altı odadan oluşmaktadır. 19. Yüzyılda inşa edilen şadırvanı, merkezi alanın ortasındadır. Cami girişindeki sahanlığın iki yanındaki merdivenlerle çıkılan medresede, dört adet müderris ve muîd (müderris yardımcısı) ile on iki adet öğrenci hücresi yer alır.”

“Medresede, Molla Güranî, Zenbilli Ali Efendi, Tâcîzâde Cafer Çelebi gibi şeyhülislâmlık da yapmış ünlü kişiler müderrislik yapmıştır. I.Murad Camii çevre düzenlemesi 2013-2014 yıllarında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılmıştır.”

“2014 yılında UNESCO Dünya Mirası olarak ilan edilen alan içerisinde yer almaktadır.”

I. Murad Hüdavendigar Camisi, Bursa’da çok güzel bir yerde bulunmaktadır, Çekirge meydanından az yukarı doğru çıkılarak varılan külliyede aynı zaman da I. Murad Türbesi de bulunmaktadır. Bursa manzarasının en güzel şekilde izlenebileceği yerlerden biri olan meydanda bu güzide eserin varlığı ve manevi havası solunacak en güzel havalardan biri olmakta.

Benim tarzım önce keşfetmek sonra araştırmak sonra bir daha keşfetmek, bu yazıyı yazarken medrese de eğitim vermiş ve eğitim almış kişileri öğrenince bir kez daha gitme ve o havayı teneffüs etme isteği doğdu. Bu manevi iklimi herkesin doyasıya yaşaması dileğiyle…

Vakit kaybetmeden Gölyazı’nın güzelliklerini tanıtmaya başlayalım, ilk olarak Gölyazı, Bursa’nın neresinde kalıyor onu size söyleyeyim, Gölyazı, Uluabat Gölü içerisinde bulunan bir yarımadadır, Bursa Kent Meydanından Gölyazı merkez 40 km tutmaktadır, özel aracınızla giderken karşınıza çıkacak olan yön tabelasından sağa kıvrılıp dümdüz takip ettiğinizde Gölyazı’ya varmanız mümkün olacaktır. Otobüs ile gelmek isterseniz de, Küçük Sanayi’den kalkan 5/G nolu otobüs ile Gölyazı’ya gelmeniz mümkün ve ayrıca hareket saatleri ve ücret hakkında detaylı bilgi almak istiyorsanız lütfen tıklayınız.

Ulaşımda şahsi araçları ile gelenler belki biraz otopark konusunda sıkıntı yaşayabilir, girişte içeride sağda solda aslında oldukça çok park yeri var ama ilk gelişinizde nereye gideceğinizi bilmediğinizden son noktaya kadar gittiğinizde acaba nereye park etsem derdine düşebilirsiniz.

Neyse ulaşımı, parkı hallettik, artık Gölyazı’yı keşfetmeye başlayalım. Gölyazı’ya girerken bizi kahverengi tabelalar karşılar ki bu renk tabelaları görünce hazine bulmuş gibi sevinirim, ilk karşımıza çıkan tabelada, Bursa Karayolundan göle doğru saptığınızda ilk karşınıza çıkan Gölyazı’ya 5 km kaldı tabelası, dümdüz devam ettiğiniz de ise Gölyazı’nda gezilecek yerlerin bir bir isimlerini görebilirsiniz. Sırasıyla karşımıza ilk olarak Yel Değirmeni çıkacak, daha sonra Aziz Panteleimon Kilisesi, Ağlayan Çınar, Tarihi Gölyazı Hamamı, Sur Duvarları ve Giriş Kapısı, Tarihi Gölyazı Cami ve Sübyan Mektebi ve Gölyazı‘nın kendisi. Adım adım bu saydığım yerleri gezelim, bundan sonrası için önce fotoğraf altına açıklaması gelecek, sayfayı bu şekilde kullanmayı uygun gördüm, siz de sayfayı aşağıya doğru kaydırdığınızda adım adım gezilecek yerleri göreceksiniz.

İlk durağımız yel değirmeni, fotoğrafta görebileceğiniz gibi 12 kanatlı bir yel değirmeni, tip olarak Don Kişot’un değirmenlerine benzemese de yine de güzel ve işlevsel bir değirmen. İçine girdiğimde tahıl öğütmek için değirmen taşını ve silosunu gördüm.

Devam edelim ve bu sefer karşımıza Aziz Panteleimon Kilisesi gelecektir, girişte ki tabelasında yazdığına göre, 19. yüzyılda zenginleşen ve kültürel olarak ilerleyen rumlar bir çok kilise inşa etmişler, fakat günümüze bu kiliselerden ancak Aziz Panteleimon Kilisesi ulaşabilmiş ve Nilüfer Belediyesi tarafından restore edilerek günümüze taşınmıştır. Gölyazı’da konuştuğum insanların dediğine göre burada yılda 2-3 sefer ayin yapıldığı hatta çocukların vaftiz törenleri yapıldıkları söylendi. Kilisenin galerilerinde tren raylarına rastlanmış ve bu yüzden yapının 19. yüzyıl’ın sonlarına doğru inşa edildiği düşünülüyor. Kilise de dikkatimi çeken ilginç bir detay oldu, içerisinde daha önceden sütun olduğunu görüyorum, çünkü direklerin alt kısımları sütun kaideli, fakat en önde ki iki ağaç direk nedense şekilsiz eğri büğrü, diğer direkler normal düz kesim ama bu direklerin özelliği nedir gerçekten merak ettim.

Şimdi ise sırada Ağlayan Çınar Ağacı var, bu çınar ağacının özelliği yan yatmış olmasına rağmen halen daha yaşamına devam etmesidir, yaşı ise 2015 yılı itibariyle 742 olacaktır ve emsalleri olan İnkaya Çınar Ağacı ve Babasultan Köyünde ki Çınar Ağacı gibi aynı türden olup meşhur Doğu Çınarıdır. Ağlayan Çınar’ın önünde mermer bir tabelada Mehmet Okatan aynen şöyle demiştir;

“Tarihin verdiği yorgunlukla yan yatmış ulu bir çınar… Lakin, yaşamaktan umudunu kesmemiş, uzanmış öylesine bağrı yanık, yaprakları hüzün, içi kan ağlarcasına, savaşlara, acılara, kara sevdalara tercüman olurcasına ardında sevgi bahçesi, açamayan gonca bir gül, önünde, oluk oluk gözyaşlarının eseri koca bir göl.”

Ağlayan Çınar ağacının gövdesine ufak bir merdiven koymuşlar ve herkes oradan ağacın çürüyen kısmına bakmakta, merak uyandırıyor acaba içeride ne var diye, bende çıktım baktım ve açıkçası gövdesi çürüyen bir ağacın içi neyse aynen o şekilde. Eminim siz de gittiğinizde siz de bakacaksınız ve neden çıktım diyeceksiniz…

Kiliseden sonra ki durağımız ise Gölyazı Tarihi Hamamı, birazdan göreceğiniz fotoğraflar bilmiyorum ama belki de ilk ve tek olabilir, çünkü tarihi hamam restore edilmiş ve iç ve dış kısmı kafeterya olarak hizmete açılmış. Daha önce hamamların çeşitli kullanımlarını görmüştüm, mesela, hamamı spot beyaz eşya dükkanı olarak kullanan, mermer heykel atölyesi, hediyelik eşya dükkanı olarak kullanıldığını görmüştüm, Gölyazı’da ise bambaşka bir kullanım şekli olan hamam konseptli bir kafeterya, bu gezim ramazan ayına denk geldiğinden ve oruçlu olduğumdan dolayı hamam kafeteryanın lezzetlerini tatma şerefine erişemedim, en kötü soğuk bir şeyler içmek isterdim ve aslında oldukça susamıştım. Kısmet ramazan bayramında ailemle birlikte tekrardan geleceğim ve bu sefer içimde kalan uhdeyi gidereceğim. Bu arada hamam Bizanslılardan kalma olabilir, 700 yıllık bir hamam, daha önceki hamam tanıtımlarından öğrendiğim bir kaç mimari detay vardı mesela saçakları Selçuklu mimarisinde yer alan testere dişi şeklinde, aslına bakarsanız Osmanlılar ile eski Gölyazı Apolyont’un tarihte karşı karşıya gelmesi 1302’li yıllara denk geliyor, o zamanlardan kalma bizans taşları üzerine hamam inşa edilmiş olabilir. Ve bir de bence tarihi önemi çok yüksek olan yazılı bir taş var, taşlar dizilirken dik konması gerekirken yan konmuş ama yine de güzelliğinden bir şey kaybetmemiş. Tarihi Gölyazı Hamamımız bu şekilde, kafeteryanın işletmecisinden öğrendiğim kadarıyla restorasyon sonrası hamam ısınamamış ve hamam varlığını yitirmeden avlusu ve bahçesi kafeteryaya dönüştürülmüş, bence de güzel olmuş, atıl durumda durmaktansa işlevsellik kazanmış, yeni halinde ise, serpme kahvaltılar sunulmakta, soğuk sıcak içecekleri saymıyorum bile, kişi başı 15 Türk Lirası olan kahvaltılarda, 6 yaş aşağısına para alınmıyor. Kahvaltılar 15 çeşitten oluşmakta, kafeterya sabah 8.30 – 9.00 saatleri arasında açılmakta hafta içi ve hafta sonu, akşamları ise 17.30, hafta sonları ise daha geç kapatılmaktadır. Tabi rezervasyon olursa daha geç saatlere kadar da kalabiliyor. Tarihi bir hamam da kahvaltı yapmak istiyorsanız ister gurup ister tekli, bilgi ve diğer sormak istedikleriniz için Sevil Hanım 0533 718 72 49  numaralı telefondan kendilerine ulaşabilirsiniz.

Gölyazı eski bir yerleşim olduğundan Sur Duvarlarına sahipti, yarımadanın bir çok yerinde kalın taşlı surlardan kalma kalıntıları görmeniz mümkün, bir de giriş kapısı mevcut, umarım tahmin ettiğim giriş kapısıdır…

Şimdi ki durağımız ise yarımadada bulunan tarihi bir cami, Gölyazı Camisi ve Sübyan Mektebi, sitemizde tarihi camilerden oldukça çok örnek var, içi dışı minaresi gibi bir çok detay gösterilmekte, yalnız burada elimizde sınırlı resim mevcut, sebebi ise sokakların dar olması, gerekli geniş açıya sahip olamamam, ek olarak ta, ramazan ayında olduğumuzdan köyün bayanları cami içerisinde mukabeleye başlamışlar ve camiye giriş yoktu, yine de cami sitemizde bir çok benzeri olan Osmanlının erken dönemlerinin mimari yapısına uygun bir cami, restore edilerek tekrardan ibadete açılmış. Sübyan Mektebi ise tam bir hayal kırıklığı, tabelalarda yazıyor ama yerine vardığınızda, saçlarla kapatılmış barınak misali bir manzara karşınızda, söylenene göre, kazı esnasında hazine bulunmuş ve üzeri hemen örtülmüş, doğru yalan bilemem ama hikayesi güzel…

Ve artık Gölyazı’nın kendisini tanıtmaya geldik, Gölyazı hakkında yerel bilgiler aldım, bu kişilerden Necdet Amca’ya selamlarımı söyler, kendisinden öğrendiklerime göre, Gölyazı halkı göçmen ve manavların karışımı, Selanik göçmenleri ile yerli halk zaman içerisinde kaynaşmış, köyde eskiden 400 – 500 hane rum yaşarken günümüzde bir tane bile kalmamış, köyün nüfusu 2000 -3000 civarında dediğine göre, en çok hoşuma giden kısımsa, define olaylarından bahsetti, aşağı yukarı her köyde olan define bulanların hikayeleri gibi bir kaç hikaye anlattı, hatta kendi evinde başına gelen bir define hikayesi de anlattı, dediğine göre, rumlar eskiden dut ağaçlarının altına yada ocakların bacalarına saklarlarmış, eskiden bu köyde ipek böcekçiliği yapılırmış ama sonra bitmiş, şimdiler de ise zeytincilik ve balıkçılık, son zamanlar da ise turizm den kazanç sağlamakta. Uluabat gölünde 11 – 12 adet adacık bulunmakta, bunlardan Gölyazı’da yaşam bulunmakta, diğerleri ise şahısların adaları ve adalarda hayvancılık yapılmakta, tam bu yazıyı yazarken aklıma geldi, acaba Gölyazı’nda hiç kaynayan su var mıydı, içilebilecek su kaynağı var mıydı, belki birinden öğrenirim.

Gölyazı’nda benim hoşuma giden ise, yolların parke taşları ile döşeli olması, sokaklar dar biraz ama neredeyse her evin önünde çiçeklerin olması çok güzel, sokaklar caddeler renk cümbüşü, ve ada olması sebebiyle her eve göl manzaralı gibi, kayıklar sandallar boy boy sıralanmış, Gölyazı’nın çocukları şanslı olmalı…

Gölyazı’nda ne gibi aktiviteler yapabilirsiniz derseniz, mesela bisiklet kiralayıp ada turu yapabilirsiniz, sonra göle sıfır mekanlarda kahvaltı yapabilir, balık tutabilir, kafeteryalarda çay sohbeti yapabilir ve en güzeli ise sandallarla açılıp nilüfer çiçeklerini görebilir açmalarına tanık olabilir, diğer adaları gezebilirsiniz. Bizzat benim de denediğim sandal turu oldukça keyifliydi, rüzgarın yüzümü okşaması, çizgi filmlerde gördüğüm nilüfer çiçeklerinin açmış halde su üstünde durduklarını görmek çok keyifliydi. Zaman kısıtlı olmasa Manastır Adasına da gitmek isterdim, çünkü orada bir manastır var ve tarihi önemi büyük.

Aslında en güzel aktivite, sevdiğiniz insanla adanın kıyı şeridi boyunca yürümeniz, parke taşları ile döşeli kaldırımların sular altında kalması, bir çok ağacın sular altında kalması gerçekten çok güzel görüntülere sahne olmakta.

Yazının başında bahsettiğim gibi, Bursa’da belki de gezilecek en güzel ve farklı yerlerden biri Gölyazı, barındırdığı tarihi dokusu, geçmişi, Osmanlı ile olan temasları, günümüze olan varlığı, kısacası, tarih, kültür ve doğanın içiçe geçtiği muhteşem bir yer. Son olarak eklemek istediğim bir şey var, kahverengi tabelalarda Tiyatro diye gösterilen yere gittiğimde, çukurda kalmış ağaçlık bir alan olduğunu gördüm, sanırım henüz gün yüzüne çıkarılmamış, yetkililerin bu işe de el atmalarını rica ediyorum, hayal kırıklığı kötü bir şey…

Ne olursa olsun Gölyazı benim için güzel bir anı oldu. Umarım sizler de benim bu yazımdan sizlere yansıtmaya çalıştığım enerjimi alıp Gölyazı’ya bir ziyaret düzenlersiniz. Bir kaç sandal kaptanı ismi ve numarasını yayınlacağım,

Şimdi bizi gezdiren kaptanımızla sohbetimizi telefondan ses kaydı yapmıştım, ama şimdi dinliyorum ki rüzgar ve sarsıntıdan ne kaptanımızın ismi nede tel numarası kaydolmuş, buradan resmini paylaşacağım kaptanımızın bana iletişimde yer alan telefon numaradan ulaşmasını dört gözle bekliyorum, çünkü bir söz verdim ve yerine getirmezsem üzülürüm… Lütfen sevimli Hasan’ın dedesi bana ulaşsın…

Diğer bir kaptanın ismi ise Bülent ve Teli : 0536 49 66 238 ayrıca ada boyunca denk geldiğim diğer kaptanların isimlerini de yazayım…

0532 371 63 67 ( can yeleği bulunur )

0535 632 46 51

0507 649 85 28 ( mustafa kaptan )

0546 247 36 34 ( ibrahim kaptan )

Camiyi mimari açıdan incelersek, “moloz taştan dikdörtgen planlı olarak yapılmış olup, üzeri ahşap çatı ile örtülüdür. İbadet mekanı altlı üstlü her sırada ikişer tane olmak üzere sekiz pencere ile aydınlatılmıştır. Bu pencerelerden alt sıradakiler dikdörtgen söveli, üst sıradakiler de alçı şebekelidir. Caminin içerisinde bezeme unsuruna rastlanmamaktadır. Mihrap basit bir niş şeklindedir. ”

Osmanlı Devletinin ilk camisi olan Hacı Özbek Camii mevki olarak, Lefke kapıya giden ana cadde üzerinde bulunmaktadır. Kitabesine göre Hacı Özbek b. Mehmed tarafından 734 (1333-34) yılında inşa ettirilen yapı, kitabesi mevcut en eski Osmanlı eseri olma özelliğini taşımaktadır. Bir vakitler İznik Rumları tarafından Hacı Özbek Camisinin aslında Bizans Kilisesi olduğu söylentisi çıkarılmış fakat mimari özelliklerine bakıldığından tamamıyla bir Türk yapısı olduğu açıktır.

İznik fethedildikten iki – üç yıl sonra yapılan Hacı Özbek Camii, anlam olarak ta müslüman Türklüğün ilk eseri olarak dikkat çekmekte fakat Kurtuluş Savaşı sırasında Ayasofya Orhan Cami gibi oda tahribattan payını almıştır. Keşke bunlarla kalsa diyeceğimiz türden bir olumsuz durumda 1950’li yıllarda cadde genişletilmesi sırasında Hacı Özbek Camisinin son cemaat yeri de yıkılmıştır.

Hacı Özbek Camii, aralarında tuğla hatıllar olmak üzere taştan karma malzeme ile inşa edilmiştir. Caminin yapımında erken Osmanlı Türk yapı sanatında çok kullanılan, taşların aralarına dikine tuğla konulması tekniği uygulanmış, kemerlerde son dönem Bizans yapı sanatında yaygın olan bir küfeki taşı arasına üç tuğla konulması suretiyle meydana getirilen örgü kullanılmıştır. Bu da bu İslâm yapılarında yerli Bizanslı duvarcı ustalarının çalıştığını gösterir.

Cami kare planlı, içten ölçüleri yaklaşık 7,50 m. kadar olan bir ibadethanedir. İlk yapıldığında yanları duvarlarla kapatılmış, iki mermer sütuna dayanan ve üç kemerle dışarıya açılan bir son cemaat yerine sahipti. Fakat sokak genişletme gerekçesiyle bu orijinal son cemaat yeri şuursuzca ortadan kaldırılmıştır. 1935’li yıllarda henüz duran bu iki sütunlu son cemaat yeri ve üstü kısmen aynalı, kısmen beşik tonoz örtülü kâgir son cemaat yeri yıktırıldıktan sonra caminin başka bir cephesine uydurma bir son cemaat yeri inşa edilmiştir.

Hacı Özbek Camii’nin son cemaat yerine açılan ve yanda olan bir kapısı ile diğer iki cephesinde çifte penceresi vardır. Kapıya göre ana eksen üzerinde değil yan duvarda olan mihrap esas biçimini kaybetmiştir. Üstü kiremit örtülü olan kubbe, eski bir fotoğraftan dört penceresi olduğu anlaşılan yüksekçe bir kasnağa oturur. Yakın tarihlerdeki tamirde biri hariç bu pencereler kapatılmış ve izleri de yok edilmiştir. On iki köşeli bu kasnağa harim mekânının karesinden geçiş “Türk baklavaları” denilen mimari unsurlarla sağlanmıştır.

Caminin revakı kaldırıldıktan sonra dış mimarisi eskisinden çok değişik bir görünüm almıştır. Girişin yeri değiştirilmiş ve orijinal giriş pencere haline dönüştürülmüştür. Kitâbesi de bu esas yerinden sökülerek mihrabın sağındaki pencere içine konulmuştur. A. Sâim Ülgen’in makalesinde adı geçen ve burada yayımlanan bir desenden, ayna taşının bir Bizans korkuluk levhası olduğu görülen camiye bitişik çeşmeden de ortada bir şey kalmamıştır.

Türk sanat tarihi bakımından öncü durumundaki bu mimari eserin, esas biçimine ve duvar tekniğine uygun şekilde restore edilmeyişi yanında İznik kasabası içinde yapıya tarihi önemine uygun bir yer verilmeyişi de büyük bir kayıptır.

Yukarıda yazılanları derleyen üstat Semavi Eyice‘ye ve onun faydalandığı eserlere sonsuz teşekkürleri sunuyorum…

Yukarıda yazılanlardan ve çektiğim fotoğraflardan da kısmen anladığım kadarıyla sanırım tarihimizin ilk eserini bilinçsizlik yüzünden tahrip etmişiz. Hadi ettik keşke hakettiği değeri vermeyi unutmasak. Birde caminin yapılış tarihi 1333 – 1334 deniyor, fakat fotoğraflarda da göreceksiniz, caminin dış duvarına iznik çinisinden yapılmış 1332 tarihi yazılı, bunu neden yaptılar hiç anlamadım… Umarım bu yazım çok kişi tarafından okunur da biraz olsun değeri bilinir. Bilerek gezmenin önemi bir kez daha karşıma çıktı… Umarım bu yazımdan sonra güzel bir İznik Gezilecek Yerler yazısı hazırlarım da, siz gezginler daha derli toplu bir gezi rotası çıkartırsınız. O zamana dek saygıyla…

Yine böyle kadim eserlerden biri olan Akıncılar Mescidini sizlere kelimelerim yettiğince tanıtmak istiyorum, ilk olarak tabelasında Akıncılar Camii ama girişinde Akıncılar Mescidi yazan mekanımızın bulunduğu yer tam olarak İzmir’in Selçuk İlçesinin Atatürk Mahallesinde İzmir – Aydın yolunun üzerinde bulunmaktadır.Mimari olarak tanıtmaya geçmeden ilk dikkati çekecek şey minaresi olacaktır.

Akıncılar Mescidi de zamanla bazı güzel özelliklerini kaybeden mescidlerden biridir.Mescidin yapılış tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte girişinde ki tabelada 14.yy yazıyor, yani bu gördüğümüz Akıncılar Mescidi 700 yıllık bir geçmişe tanıklık etti.Kim bilir ne olaylar ne insanlar gördü, ne depremler ne felaketler atlattı ve bugünlere geldi.

Akıncılar Mescidini tanıtmaya başlayalım artık, şimdi olmasa da Akıncılar Mescidinin, 4 tane bazalt sütundan oluşan 3 kubbeli bir girişi varmış, ama maalesef bu günümüze kadar ulaşamamış, mescidin ibadet mekan ölçüleri 4,5 metreye 4,5 metre ölçülerinde kare planlı olarak yapılmıştır.Kubbe olarak pandantif tekniği içeren bir  eliptik kubbe yapılmıştır.Mescidin duvarları taş ve tuğla kullanılarak yapılmıştır, Akıncılar Mescidine tuğla kemerli bir kapıdan giriliyor, içeri girdiğiniz de küçük pencereleri göreceksiniz , bir de gömme boşluklar var ki buralara genel de rahle gibi eşyaları koyarlar.

Akıncılar Mescidinde minber bulunmamakta, mihrap ise dışa taşan cinsten bir mihrap, çıkıntılı olarak yapılmış bir mihraptır.Mihrap mimarisi bir çok camide yada hemen hemen her camide görebileceğimiz bir türden mimaridedir.Akıncılar Mescidiniz aydınlanması ise doğu ve batı kısımlarında yer alan kemerli pencerelerden sağlanmaktadır.

Gelelim Akıncılar Mescidinin minaresi hakkında söyleyeceklerimize, minarenin fotoğraflarda görülen hali zaten oldukça dikkat çekici, minare mimari olarak Türkistan tipi bir minaredir, zamanında firuze turkuaz renkli çinilerde kaplıymış ve kaidesi ise taştan ve dikdörtgen şeklindeymiş.Şimdiler de ise resimlerde gördüğünüz formda kaidesi ise yuvarlatılmış ve taş aralarında iki sıra yatay ve dikey tuğlalar koyularak yapılmış.Minarenin kaide kısmından kalem kısmına geçişte yine büyük testere dişi motif kullanılmış, minarenin kalem kısmı tuğladan yapılmıştır, minarenin bilezik kısmı ( kaideden sonra saçaklı kısımdan sonra halka şeklinde) üzerinde tuğla motifleri sanki yılan gibi kıvrımlı ama minarenin genelinde bu motif bir çok yerde kaybolmuş ve sadece tuğlaların dizilişi gözükmekte.Minarenin şerefe kısmı maalesef bulunmamakta, yalnız yine de minarenin şerefe kısmı altında olan stalaktitler (  mukarnaslar ) halen tüm güzelliğini sürdürmekteler.Minarede bir dikkatimi çeken ince dikey boşluklar bulunmakta, kuşların girebilmesi için sanırım biraz dar ama yapılış amacını bilen varsa bizleri de bilgilendirirlerse çok mutlu olurum.

Akıncılar Mescidinde bir diğer özelliğe değinmem gerekirse saçaklar da kullanılan testere dişi motifidir.Selçukluların saçaklar da kullandığı motif olan testere dişi, tablet tuğlaların testere dişi gibi dizilmesiyle oluşur, tek sıra, çift sıra, yada üç sıra halinde yapılan bu saçaklar Akıncılar Mescidinin ibadet alanı kısmında çift sıra, kubbe kısmında ise tek sıra olarak uygulanmıştır.

Akıncılar Mescidi için son olarak söyleyeceğim özellik ise son cemaat yerinin bir zamanlar olduğudur.Mescidin duvarlarının izlerine bakılarak batı kısmında bir son cemaat yeri olduğu ama günümüzde kaybolduğu düşünülüyor.

Son olarak ben de bir özellik farkettim, minare resimlerinde, yaya geçidi tabelasının üzerinde, minarenin mescit saçağı ile birleştiği noktada minareye açılan kemerli kapı kapatılmış.

Sormak istediğim bir nokta var, şu resimde bankın üzerinde bir boşluk var, mescidin duvarında, genel de kuşlar için yuva yeri derler ama bu boşluk zeminden çok az yukarıda, kuşlar böyle yeri tercih etmez gibi geliyor, eğer öyle ise bu boşluğun yapılış amacı nedir ?

Toparlarsam, Akıncılar Mescidi, yüzyıllardır ayakta, zaman zaman yağmur, fırtına gibi doğal olaylara karşı kan kaybetmiştir, ama gördüğü onarımlar ve restorasyonlar ile ayakta kalmaya devam edecektir.Dilimiz döndüğünce anlatmaya çalıştım.Bu yazıyı yazmadan önce bu kadar bilgim yoktu, bu vesileyle hem ben öğrendim hem de sizlere anlatmaya çalıştım.Tarihimizi yaşatmak umuduyla…

İlk olarak Ayasofya Camisi’nin tarihinden başlamak gerek, 4. yüzyılda Romalılar, İznik’e geldiklerinde burada bir yerleşke olduğunu görüyorlar ve burada var olan kalıntıların üzerine bu kiliseyi yapıyorlar, aslında İznik’in tarihi Hz. İsa’dan daha öncelerine dayanıyormuş ve 11. yüzyıla kadar bu bölge de Batı Roma İmparatorluğu hakimiyet sürmüş.11. yüzyılda ise bu bölgeye Doğu Roma İmparatorluğu hakimiyet kuruyor ve aşağıda giriş kapısının önünde yer alan çevrelenmiş bölge de ortada büyük bir daire, çevresinde 12 adet küçük daire ve onların etrafında dikdörtgen taşlar ile dizilen yer de anlatılmak istenen olay şöyle ki; Doğu Roma burayı aldığında şöyle bir durum söz konusu olmuş, ülkenin yönetiminde kral ve kraliçe mi söz sahibidir yoksa din mi, diye bir tartışma çıkıyor ve din söz sahibidir diyerek bu süsleme yapılmış.Bu süslemede ortada ki büyük daire Hz. İsa’yı temsil etmekte, etrafında ki küçük daireler 12 havarisini temsil etmekte ve onları dıştan çevreleyen dikdörtgen taşlar ise, kral, kraliçe, gibi soyluları temsil etmektedir.Bu tarihten sonra bu bölge de ana yuvarlağın üzerinde kralların taç giyme törenleri yapılırmış.Anlattığım Resim

Bu kilisenin hristiyanlar için önemli olmasının sebebini açıklamak gerekirse, burada iki tane konsül toplanıyor, Birinci Konsül‘ün toplanma amacı, incillerin sayısını dörde düşürmek ve toplanan konsül Matta, Markos, Luka, Yuhanna incillerini dört büyük incil olarak kabul ediyorlar, toplanan ikinci konsül yada sıralama olarak Yedinci Konsül ise Hz. İsa’nın Tanrının Oğlu olduğunun kabulü ve ikonaların kiliselerde yer almasının kabulüdür.Hristiyan din adamları önceleri kiliseler de resimlere izin vermiyormuş ama bu toplanan Yedinci Konsül de, din adamları diyor ki, halkın okuma yazma oranı çok düşük, bu yüzden dini anlatmak için en güzel yollardan birisi resimler diyorlar ve bu kilisede toplanan Yedinci Konsül, ikonaların yani resimlerin tekrardan kiliselerde olmasının kararını alıyorlar.Ve 11. yüzyıldan 1331 tarihine kadar burası kilise olarak görev yapıyor.

Ve geliyoruz tarihler 1331 yılını gösterirken, İznik’in fethinin nasıl olduğuna, Orhan Gazi, bakıyor ki İznik’in etrafı çift sıra kalın surlarla çevrili, buranın savaşarak alınmasının zor olduğunu görüyor ve taktiksel hamleler yaparak, ilk olarak İlbey Paşasını Elbeyli Kasabasına yerleştiriyor, Yenişehir tarafında Dırazali Köyü kısmına Dazali Paşasını, Osmaneli tarafında Adapazarı yolu üzerinde Karadin Köyüne ise Karadin Paşasını yerleştiriyor ve İznik’i 11-12 sene boyunca abluka altına alıyor.Giriş çıkışlar kesiliyor ve o zaman ki Rumlar bakıyorlar Osmanlı’dan hiç bir şekilde zarar gelmemekte, dinlerini ibadetlerini rahatça yapabilmekteler ve Orhan Gazi’ye İznik’i hediye ediyorlar.Ve Orhan Gazi İznik’e giriş yapıyor, kendisine Ayasofya Kilisesi hediye ediliyor ve Ayasofya Orhan Cami olarak isimlendiriliyor.

Orhan Gazi, İznik’i aldıktan sonra, İslam inancına göre camilerde resim olamayacağından, kilisenin içerisinde yer alan fresklerin resimlerin üzerine hemen sıva yaptırıyor.Tarihler 1522 yılına geleseye kadar Ayasofya Orhan Cami, bir sefer yangın ve deprem geçiriyor.1522 ile 1566 yılları arasında Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle burası Mimar Sinan tarafından restorasyondan geçiriliyor.Mimar Sinan dar mekanları sevmeyen geniş mekanları seven birisidir ve kilisenin sol kısmında yer alan yani şu resimde görülen yer de olan sütunları kaldırarak buraya resimde gördüğünüz gibi kemerler yapıyor.Yine Ayasofya Orhan Caminin şu resminde görülebileceği gibi  duvarlara oyuklar açıyor, bu oyukların amacı, içeride ki ses ekosunu ayarlamak, sesin her tarafa gitmesini sağlamak amacıyla Mimar Sinan tarafından açılıyor.Tarihler 1920 yılına kadar burası cami olarak hizmet veriyor.1920 yılında ise Yunanlılar buralardan çekilirken çok büyük tahribatlar vermekte, şu resimde görebileceğiniz gibi kubbenin tavanında yanık izleri halen daha durmaktadır.2007 yılına kadar bu caminin üst kısmı açık kalmış, 2007 yılında Bursa Kültür Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restorasyonu yapılıyor, bazı yerlerine eklemeler yapılıyor.Tarihler 6 Kasım 2011 olduğunda Kurban Bayramı 1. günü sabah namazından itibaren cami olarak hizmet vermeye başlıyor.

Yukarıda milattan öncesinden günümüze kadar uzanan tarihini kısaca anlattıktan sonra, biraz da detaylara girelim.Mesela şu resimde görebileceğiniz gibi, resmin arkasında insanların bulunduğu yer ile Ayasofya Orhan Caminin zemini arasında bir kaç metrelik mesafe vardır.Doğu Romalılar burayı yaparken, şehrin ana yollarını haç oluşturacak şekilde yapmışlar ve ortasında en tepede yere de bu kiliseyi yapmışlardır, ama zamanla şehir yıkılıp tekrar yapıldığından şimdi ki halini gördüğünüz gibi biraz zeminden alçakta kalmaktadır.Doğu Romalılar kurdukları her şehrin yollarını haç şeklinde yaparlar ve ortasına kilise koyarlarmış, burasıda aynen bu şekilde bir yerdir.

Ayasofya Orhan Camisinin bir diğer özelliği ise, iç medeniyetin mimari özelliklerini taşıyor olmasıdır.Şu resme baktığımızda en altta büyük dikdörtgen taşları görürüz, bu mimari yapı Doğu Roma dönemi mimari yapısıdır, onun üstünde ise tuğladan yapılmış bir duvar vardır ki bu Batı Roma’ya yani Bizanslılara ait mimari bir özelliktir ve en son olarak Mimar Sinan’ın yapmış olduğu kemerler ve hat süslemeleriyle üç devrin mimari özellikleri tek bir yerde hayat bulmuştur.

Ayasofya Orhan Camisinin diğer özelliklerine gelirsek, freskli mezar bölümünde, Hz. İsa, Hz. Meryem ve Hz. Yahya’nın resimleri yapılmıştır ve kazılarda burada bir de mezar bulunmuştur, bu yüzden bu bölgeye freskli mezar derler.Restorasyon sırasında neden resimlerin restore edilmediği sorusu sorulursa, o zaman bu resimler yapılırken kök boyalar iğne ile duvarlara kazınıyormuş şimdi aynısını yaparlarsa hiç bir özelliği kalmayacağından dolayı yapılmıyormuş ( tekniği bilmediğimden tam olarak anlayamadım ).Şu resimde görebileceğiniz gibi freskli mezar bölgesi ve şu resim de de Hz. İsanın yüzünü görebilirsiniz.

Ayasofya Orhan Camisine dışardan baktığımızda üç adet kubbe görürüz, bunlardan küçük olanlar solda ve sağda yer alır, bu sol sağ kubbelere girerken, kemerli kapısında, Mimar Sinan tarafından yapılmış hat sanatları süslemeleri vardır, şu resimde görebileceğiniz süslemeler gibi, yine bu kubbelerden sol tarafta yer alan kısmında, şu resimde Bizanslılardan kalan bir taş ve üzerinde haç işareti, ve şu resimde de pek belli olmasa da bir süsleme yer almaktadır.

Ayasofya Orhan Camisin namaz kılınan yeri ortada yer alan kısıtlı kısımdır.Diğer yerlerde resimler ve yer süslemeleri olduğundan özen gösterilmiş ve bence de güzel olmuş.Uzun lafın kısası 1500 kelimelik bir yazı 50 den fazla resim ile sizlere anlatmaya çalıştığım Ayasofya Kilisesi, şimdi ki adı Ayasofya Orhan Camii, anlatılmaz yaşanır.Ben gezmekten ve buranın tarihini öğrenmekten son derece keyif aldım.Sizleri de buralarda görmekten son derece mutlu olacağım.Eksik ve unuttuğum bir şey varsa siz de yorumlarınız ile bize katılın.Sağlıcakla…

Bazı resimlerin altına yazılar yazılmıştır, lütfen resimleri dikkatlice geçiniz….

Üst pencerenin sol alt kısmına Hz. İsa resmi çizilmiştir.Dikkatlice bakınız.

4 büyük incil’in seçildiği yer olan konsülün toplandığı yer, bu konsülün önünde dikdörtgen içerisine alınan yer ise vaftiz törenlerinin yapıldığı yerdir.Oturma yerlerinin ortasında çeşme benzeri yerde ise mumlarını yakıp dualarını ederlermiş.Ayrıca, konsülün toplanma yerinin arkasında üç adet pencere bulunmakta.Bu üç pencerenin sırrı ise hristiyanlıkta var olan teslis üçleme olayıdır yani Baba, Oğul, Kutsal Ruh. Hz. İsa’nın mehdi olarak yeryüzüne tekrar ineceğini düşünerek, Hz. İsa’nın doğudan gelip batıya gideceğini göz önünde bulundurarak, kiliselerini bu şekilde giriş ve çıkışlarını yapmışlardır.

Bu resimde gördüğünüz lahit mezarlarda, o zamanlarda çok değer verdikleri din adamlarının mezarlarını kilise içlerine yaparlarmış, bu lahitte böyle bir geleneğin eseri.Bu lahitleri kapattıktan sonra belli kısımlarına kurşun dökülerek açılmamalarını sağlıyorlarmış.

Mimar Sinan tarafından yapılan Allah süslemeleri halen daha varlığını korumaktadır.Caminin bir kaç yerinde daha bu tarz süslemeler vardır.

Bu bölge de yine mum yakarak dualar ediyorlarmış ve adak olarak hayvanlarını keserek kanlarını akıtıyorlarmış.

]]> https://www.seyyahcelebi.com.tr/nalbantoglu-camii.html/feed 0 https://www.seyyahcelebi.com.tr/karaseyh-cami.html https://www.seyyahcelebi.com.tr/karaseyh-cami.html#respond Mon, 07 Apr 2014 17:30:23 +0000 http://www.seyyahcelebi.com.tr/?p=1879 Bursa Heykel’in az sağında ilk yukarı çıkışta, Nalbantoğlu Altgeçit çarşısının hemen başında yer alan cami Karaşeyh Cami olarak adlandırılmaktadır.Karaşeyh Cami, 16. yüzyılda Karaşeyh ünvanlı bir kişi tarafından yaptırıldığı söylenmektedir.Karaşeyh Cami, kare planlı olmakla beraber iç ölçüleri 8,25 x 8,25 metre ölçülerindedir.Resimlerde görebileceğiniz gibi son cemaat yeri üç bölümlü olup, 4,3 metre derinliğindedir.

Karaşeyh Camisinin sol yandan çekilen resimlerinden de belli olduğu gibi cami kalkan duvarlı camiler türündendir.Bunun amacı yangın gibi felaketlerden korumak içindir.Caminin kubbesi sekizgen bir kasnağa oturmaktadır.Son cemaat yerinin orta kısmı bursa kemerli üzeri ise sivri kemerlidir ve son cemaat yerinin üzerleri de kubbelidir.Karaşeyh Caminin duvarları moloz taşı ve tuğla ile örülmüştür.

]]> https://www.seyyahcelebi.com.tr/karaseyh-cami.html/feed 0