Şeyh Edebali Türbesi hakkında bilgi vermeden önce Şeyh Edebali hakkında bilgi vermek istiyorum. Diriliş Ertuğrul dizisini izliyorsanız Şeyh Edebali’nin ilk olarak ufak bir çocuk olarak ekrana geldiğini göreceksiniz. Ama biz biraz daha bilgi vermek istiyoruz.

Şeyh Edebali Türkmenistan’ın Merv şehrinde ki bu şehir İpek Yolu üzerinde yer alan ve Karakum Çölü’nde bir vaha şehridir, 1206 yılında doğmuştur. Mevlana Celaleddin Rumi ve Şeyh Sadrettin Konevi gibi manevi üstatlarla çağdaştır. İlim tahsillerini tamamladıktan sonra Eskişehir İtburnu Köyü’nde zaviye kurarak irşada başlamıştır.

Şeyh Edebali ve Osmanlının münasebeti ise Ertuğrul Gazi‘nin oğlu Osman Gazi‘ye nasihati ve de Osman Gazinin görmüş olduğu rüyadır. Rüya şöyledir ki, Osman Gazi bir gece misafir olarak kalırken rüyasında Şeyh Edebali’nin koynundan bir ayın çıkarak kendi koynuna girmesi. Göğsünden bir ağaç biterek, öylesine büyük bir ağaç olması ki dalları gökleri, kökleri tüm dünyayı sarması. Gölgesinin bütün yeryüzünü tutması, insanların o ağacın gölgesinde toplanması, ulu dağlara ve dağların eteğinden çıkan coşkun sulara hep o ağacın gölge etmesi şeklinde bir rüya idi.

Osman Gazi gördüğü rüyayı Şeyh Edebali’ye anlatır ve Edebali de şöyle yorumlar: “Oğul Osman, Hak Teala sana ve soyuna hükümranlık verdi mübarek olsun, kızım Malhun Hatun senin helalin olsun.” der. Edebalı’nın bu yorumu üzerine Osman Gazi Malhun Hatun (Rabia Bala Hatun) ile evlenir. ”

Şeyh Edebali aynı zamanda Ahi Teşkilatı reisi idi. Bilecik’in Osmanlılar tarafından fethinden sonra Eskişehir de ki zaviyesini Bilecik Karaağaç köyüne taşımıştır ve irşad vazifelerine burada devam etmiştir. Uzun bir hayat süren Şeyh Edebali 1326 yılından Bilecik’te vefat etmiştir. Zaviyesinin mescid olarak kullanılan odasına defnedilmiştir ve günümüzde ziyaret edilen yer burasıdır.

Şeyh Edebali, Osmanlı Devletinin ilk kadısı ve müftüsüdür, bir çok talebe yetiştirmiştir, bunlardan biri de sitemiz de de tanıtmış olduğumuz Dursun Fakih Hazretleridir, ki kendisinin türbesi de çok muazzam bir yerde bulunmaktadır.

Şeyh Edebali Türbesinde yatmakta olan diğer kimseler ise, Şeyh Edebalinin Hanımı ve Kızı, Molla Hattab-ı Karahisar, Şeyh Muhlis Baba ve isimleri bilinmeyen bazı yakınlarıdır.

Şeyh Edebali böyle öğütler verirdi kendisini dinleyenlere: ” Toprağa bağlanın. Suyu israf etmeyin. Mirasınızın sağlam kalmasına dikkat ediniz. Veriniz, cömert olunuz elleriniz yumuk kalmasın. İlim sahiplarini koruyunuz. Ağaç dikiniz. Ödünç aldığınızı fazlasıyla iade ediniz. Kuran-ı Kerimi güçlü olmak için okuyunuz. Bağınızı bahçenizi viran bırakmayınız. Hadis ezberleyiniz. Bildiklerini öğretenler unutmazlar. Asıl ölüm ilimden payını almayanlaradır. Faydalı ile faydasızı bilenler bilgi sahipleridir.”

Şeyh Edebali’nin sözleri öyle tesirlidir ki, günümüz de bile yöneticilere söylenen altın öğütler kapsamında sözler, bu sözlerin yanında hiç kalır, Ey Oğul Beysin, diyerek başlayan, bundan sonra öfke bize, uysallık sana… Güceniklik bize, gönül almak sana… diye devam eden meşhur öğüdü, yüzyıllar geçse de hala etkisini gösteren ve eskimeyecek öğüttür.

İşte böyle manevi bir önderin türbesini dilimizin döndüğünce, gözlerimizin gördüğünce sizlere tanıtmak istedik.

Son olarak ta adres, harita ve konum bilgilerini vermek gerekirse,

Şeyh Edebali Hazretleri Türbesi harita olarak aynen bu şekildedir, Türbe adres olarak nerededir derseniz, İstiklal Mahallesi, A. Refik Öztürk Caddesi, No:87 Posta Kodu 11000 Bilecik Merkez / Bilecik olarak adres böyledir.

Şeyh Edebali Türbesine nasıl gidilir derseniz, ben özel araç ile gitmiştim, navigasyonu açarak Google haritalardan çok kolay bir şekilde gidebilmiştim, ama hangi otobüs yada minibüs nereden geçer bilemiyorum, Bilecikli ziyaretçilerimiz bizlere bu konuda yardımcı olurlar ise yorum olarak seviniriz.

Sonuç olarak Bilecik’te yer alan Şeyh Edebali Hazretleri Türbesi, Söğüt’te yer alan Ertuğrul Gazi Türbesinin ziyaret ettikten sonra uğranılması gereken yerlerden biridir. Devletimizin manevi liderlerini tanımak, koruyup, sonraki nesillere aktarmak bizlerin vazifesidir. Bizler çok memnun kaldık, umarım sizlere de güzel aksettirebilmişizdir.

Bir adet te amatörce çekmiş olduğumuz videomuzu koyalım da tam olsun.

Edebali Türbesi içerisinde yer alan Orhangazi Camisi ise Osmanlının ilk kubbeli cami mimari örneği olarak Yıldırım Bayezid tarafından dedesi Orhan Gazi adına yaptırılmıştır. Caminin ilk ve asıl minaresi burada fotoğraflarda da göreceğiniz tek başına duran minaredir. Büyük çaplı bir onarım ise 1905 yılında Sultan Abdülhamit Han tarafından yaptırılmıştır. Yunan işgali sırasında büyük zarar gören cami bir kaç kez daha tamirattan geçmiştir. Kubbesi kurşunla kaplı olduğu için halk arasında Kurşunlu Cami diye de geçmektedir.

1921 yılında Yunanlıların Bilecik’i işgal ettiği zamanlar da Osmanlı Devletine ait bir çok eser de büyük bir tahribat ve yıkım yapılarak yok edilmek istenilmiştir. Bu örnekleri Ertuğrul Gazi Türbesinde de göstermiştir, maalesef o zamanlarda geriye fotoğrafta gördüğünüz yanmış kalıntılar halen daha korunmaktadır.

Şeyh Edebali Hazretleri 120 yıl gibi bir ömür sürdüğü için hem Ertuğrul Gazi, hem Osman Gazi, hem de Orhan Gazi’yi görmüş ve Osmanlı’nın adete manevi temeli olmuştur. Yukarıda ki fotoğrafta da Ertuğrul Gazi’nin oğlu Osman Gazi ye meşhur öğüdü bulunmaktadır.

Bu yazdığım yazıyı yetkili abilerden kim okur bilemiyorum lakin bir ricam olacak, aşağıda fotoğraflarda görebileceğiniz gibi Dursun Fakih Hazretleri Türbesi kartal yuvası gibi tepelik bir yerde, ilk kez uzaktan gördüğümde oldukça etkilenmiştim, sanki fantastik bir çağda Hollywood filminde bir keşişin bulunduğu tapınak gibi gelmişti ( fazla film izlemiş olabilirim… ) ricama gelirsem, yön tabelalarına mesafe de eklenmesini rica ediyorum, çünkü tepelik köy yolları orman yolları gibi yerlerden geçerek geliyorsunuz türbeye ve eğer ilk başta kaç kilometre gideceğimi bilsem bu kadar endişelenmezdim. Dediğim gibi ricam çok zor bir şey değil umarım yetkili abiler bu soruna bir çözüm bulur.

Giriş kısmı biraz uzun oldu sanırım, lafı dolandırmadan Dursun Fakih Hazretleri kimdir hemen yanıtlayalım, kendisi Karaman’da doğmuş olup, Şeyh Edebali‘nin öğrencisidir, tefsir, hadis, fıkıh ilimlerini öğrenmiş, Osmanlı Devletinin kuruluşuna şahitlik yapmış Türk Bilginidir. Şeyh Edebali’nin kızıyla evlenerek hem damat hem de Osman Gazi ile bacanak olmuşlardır.

28 Eylül 1299 tarihinde Karacahisar fethedildikten sonra Osman Gazi adına cuma hutbesi okuyup cuma namazını kıldırmıştır. Böylelikle Osman Gazi’nin hür ve tam istiklal sahibi bir devlet başkanı olduğunu hem de Osmanlı Devletinin istiklalini tüm dünyaya ilan etmiştir.

Dursun Fakih Hazretleri, Osmanlı Devletinin ilk imam hatibi ve ilk kadısı olma şerefine erişmiştir. Gazavetname adlı bir eseri bulunan Dursun Fakih Hazretleri, Anadolu’da milli birlik ve milli kültür birliğinin oluşmasına hizmet eden bir Türk Büyüğüdür ve 1327 yılında vefat etmiştir.

Dursun Fakih Hazretleri Türbesi, ne zaman bugün kü haline geldi bilemiyorum ama oldukça yeni geldi gözüme, beni en çok etkileyen ise gerçekten bulunduğu yer, muhteşem bir manzaraya sahip, yüksekçe bir tepede, etrafına hakim bir yer, sürekli aklıma Ziggurat kelimesi geliyor, aslında Babil Kulesine benzer şekilde döne döne çıkılıyor türbeye lakin aklıma sürekli ziggurat kelimesi geliyor, hayırdır inşallah.

Türbe içerisinde bir de Dursun Fakih Hazretlerinin yapmış olduğu Cuma Hutbesi bulunmakta, vakit bulabilirsem onu da buraya ekleyeceğim, en son satırlarında Osman Gazi’nin hanlığını ve sultanlığını ilan etmesi oldukça heyecanlandırıcı.

Geçmişini iyi bil ki, geleceğe sağlam basasın, gerçekten geçmişimiz de bizlere tekrar o özel ruhu yaşatacak çok fazla yaşanmışlık var, benim görüşüm ise, bir kıvılcım çakılarak başlatılan ateşin, sürekli harlanması ve etrafı yangın yerine çevirmesi, yoksa saman alevi gibi yanıp söneriz, mazallah.

Kuruluşumuzun temellerini ziyaret ederek öğrenmek büyük bir gururdu, herkesin bu gururu yaşaması dileğiyle…

Ertuğrul Gazi Türbesi, Bilecik’in Söğüt ilçesinde bulunmakta, Söğüt merkeze geldiğinizde yaklaşık 500 metre kadar sola doğru gittiğinizde Ertuğrul Gazi Türbesine varmış olacaksınız. Türbenin dikkatimi çeken 3 adet çeşmesinin olması ve bu çeşmelerinde kitabelerinin olması. Bu kitabelerde ne yazdığını ilerleyen günlerde ekleyeceğim…

Ertuğrul Gazi Türbesini biraz mimari yada neleri içerir diye anlatmak istersek, türbe 13. yüzyıl sonlarında inşa edilmiş ama kesin tarih belli değil, türbe ilk olarak Osman Gazi tarafından açık mezar olarak yaptırılmış daha sonra I. Mehmed tarafından türbe haline getirilmiş. Daha sonra III. Mustafa zamanında yeniden yapılmışcasına onarılmış ve ilk halinden değişmiş. Sonra 1886 yılında II. abdülhamid tarafından yeniden onarılmış ve yanına bir çeşme eklenmiş ve kitabesinde de Abdülhamid Han yazıyor.

Ertuğrul Gazi Türbesi altıgen planlı, üzeri kubbeli, dikdörtgen bir girişten sonra içeriye giriliyor, bu dikdörtgen girişinde üzerinde bir adet kitabe bulunmakta. Türbenin duvarları taş ve tuğladan örülmüştür. Türbenin tavanı süslemeli aşağıda fotoğrafları var.

Biraz da kendi gözlemlerimi anlatırsam, Ertuğrul Gazi Türbesinde 3 adet çeşmeden birini yaptıranın Abdülhamid Han olduğunu kitabesinden anladık merak ettiğim diğer ikisini kim yaptırdı. Ek olarak Ertuğrul Gazi Türbesinde iki adet önemli kabir bulunmakta. Bunlardan ilki eşi Halime Hatun yada Halime Sultan kabridir, diğeri ise oğlu Savcı Bey kabridir.

Halime Sultanın kabri açık mezar şeklindedir, yine Ertuğrul Gazinin oğlu Savcı Bey’in kabri de. Bir dikkati çeken nokta da, türbenin çevresinde çok sayıda kabir bulunması. Bunlardan kimisi Turgutalp gibi isimlere ait olması. Lakin bu kabirler manevi kabirler olup gerçekte kimse yatmamakta. Çünkü Turgutalp‘in kabri Bursa İnegöl’de bulunmaktadır.

Ertuğrul Gazi Türbesinde bazı ibretlik olaylarda mevcuttur. Mesela Yunanlıların 1921 yılında Söğüt’ü işgal etmesi sırasında türbeye kurşun sıkmaları ve pencere kepenklerinde bu kurşun deliklerinin ve verdiği hasarların halen daha korunuyor olması.

Ek olarak her sene Eylül ayında Ertuğrul Gaziyi Anma ve Söğüt Şenliklerinin yapıldığı bir diğer adıyla Yörük Bayramının yapılmasıdır. Ertuğrul Gazi Türbesinin çevresi oldukça güzel yapılmış, bir aşevi, tören alanı, park, çayhaneler gibi oldukça güzel yerler mevcut. Bir de hediyelik eşya dükkanı mevcut. Fenomen dizinin börkü gibi bazı kıyafetlerini de alabilmeniz mümkün.

Lafı uzatmadan Osman Gazinin babası, Süleyman Şah’ın oğlu Ertuğrul Gazinin Türbesini ziyaret etmekten son derece mutlu olduk. Bu güzel ziyaretgahı sizlere tanıtmaktan son derece keyifliyiz. Allah sizlere de nasip etsin inşallah. Selametle….

Sultan Reşat döneminde 1919 yılında zamanın Kaymakamı Sait Bey tarafından yaptırılan bu çeşme Neo – Klasik üslupta olup, Osmanlı Mimarlık sanatının son döneminin en güzel örneklerinden biridir. Kaymakam Çeşmesi, üç kenarının ortasında dilimli vazo şeklinde yalakları ve yalakların her iki yanında da kabartma yaldız ( Selçuklu Yıldızı ) motifleri bulunmaktadır. Çeşmenin yüzeyleri ve sivri kemerleri niş biçimindedir ve nişin üstü renkli Kütahya çinileri ile süslüdür. Kaymakam Çeşmesi dört cephelidir ve çini ve mermerden oluşmaktadır.

Eğer Söğüt’e uğrarsanız bu çeşmeden su içmeyi unutmayın, ayrıca bir sonra ki yazımda tanıtacağım Çelebi Sultan Mehmet Camisini de bir ziyaret edin, çünkü içerisinde yine beni heyecanlandıran mermer taş sütunlar bulunmakta.

Ufak bir eleştiri yapmam icab edecek, sanırım Söğüt’ü gezerken rastladığım kültür miraslarının hiç birinde tanıtıcı tabela yok gibiydi, malesef gezilerimi çok bilinçli olmadan sadece eser isimlerini bilerek yapıyorum, daha sonrasında araştırma yada tanıtım tabelasını okuyarak elde ediyorum. Lakin Bilecik ve Söğüt bu tabelalar konusunda biraz eksik kalmış. Olur da yetkili abilerden biri bu yazıma denk gelirse rica ediyorum, tanıtım tabelalarını lütfen yapsınlar.

Keyifli gezmeler…